ซุนนะฮฺของท่านนบี ในการสร้างความมั่นคงให้กับครอบครัวและลูกหลาน

 

อับดุลวาเฮด สุคนธา

 

     ซุนนะฮฺของท่านนบีมิใช่เพียงแค่การประกอบอิบาดะฮฺที่มนุษย์จะได้รับผลบุญเท่านั้น แต่แท้จริงแล้วผลกระทบอันยิ่งใหญ่ และการปรากฏอย่างชัดเจนในด้านการสร้างความมั่นคงของครอบครัว รวมถึงบทบาทสำคัญในการปรับพฤติกรรมของลูกหลานนั้น ปรากฏอย่างเด่นชัดในบรรดาหลักฐานที่ถูกรายงานไว้ ซึ่งสิ่งนี้คือสิ่งที่จำเป็นต้องให้ความสำคัญ

 

     โดยเฉพาะในยุคปัจจุบันที่แนวคิดด้านการเลี้ยงดูมีความหลากหลาย จนถึงขั้นขัดแย้งกัน ไม่มีแหล่งอ้างอิงใดบริสุทธิ์และชัดเจนไปกว่าวะฮฺยูอันประเสริฐ

 

     ด้วยความสำคัญของหัวข้อนี้ เราได้สอบถาม อัสมาอ์อัฏ-ต็อยยิบ ผู้เชี่ยวชาญด้านการปรับพฤติกรรมที่ปรึกษาครอบครัวสำหรับคุณแม่ และผู้ก่อตั้งโปรแกรมการศึกษา “ซะนา” ซึ่งต่อไปนี้คือคำตอบของเธอซุนนะฮฺของท่านนบี มีผลทางด้านการอบรมต่อชีวิตของบุคคลและครอบครัวหรือไม่ ?

 

     แนวความคิดที่ถูกต้องจำเป็นต้องตั้งอยู่บนหลักการที่ชัดเจน เมื่อบุคคลเข้าใจว่าคำว่า “ซุนนะฮฺ” ในทางภาษาหมายถึง “แนวทาง” และในทางศาสนาหมายถึง “วิถีของท่านนบี ﷺ ในทุกด้านของชีวิต” ตรงนี้จะทำให้เขาตระหนักว่า ซุนนะฮฺไม่อาจจำกัดอยู่เพียงแค่สิ่งที่เป็นนาฟิละฮฺ (สุนัต)

 

     เช่น ซุนนะฮฺของการละหมาดหรือสิ่งที่คล้ายกันเท่านั้น แต่จำเป็นต้องปฏิบัติต่อมันในฐานะที่เป็นแนวทางที่สมบูรณ์ ครอบคลุม และสอดคล้องกับความเป็นจริง สำหรับทุกเรื่องของชีวิต โดยยึดอยู่บนมาตรฐานของวะฮฺยู

 

การปฏิบัติตามแนวทางของท่านนบีส่งผลอย่างไรต่อชีวิตของบุคคลและครอบครัว ?

 

     แท้จริงแล้วซุนนะฮฺของท่านนบีมีลักษณะและคุณสมบัติเฉพาะที่โดดเด่น ซึ่งคุณลักษณะเหล่านี้มีผลอย่างยิ่งต่อชีวิตของบุคคลและครอบครัว โดยปรากฏในด้านต่าง ๆ ดังนี้:

 

1- การยึดแบบอย่างที่นำมาซึ่งความสงบใจและการสร้างบุคลิกภาพ

 

     มนุษย์ถูกสร้างมาให้รักการมีแบบอย่างในการดำเนินชีวิต โดยเฉพาะแบบอย่างที่ดีกว่าและสมบูรณ์กว่า ตั้งแต่เด็กเกิดมา เขาจะเริ่มเลียนแบบพ่อแม่และคนรอบข้าง ความต้องการนี้จะถูกเติมเต็มอย่างแท้จริงด้วยการยึดแบบอย่างที่สมบูรณ์และปราศจากความผิดพลาด นั่นคือท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ 

 

     ซึ่งชีวประวัติของท่านครบถ้วน และรายละเอียดต่าง ๆ ถูกบันทึกไว้อย่างละเอียด การยึดแบบอย่างนี้จะปลูกฝังความสงบใจอย่างน่าอัศจรรย์ และสร้างบรรยากาศแห่งความสันติในครอบครัว

 

     ตัวอย่างเช่น บางคนมองว่าการที่สามีช่วยงานภรรยาเป็นการลดทอนความเป็นลูกผู้ชาย แต่เมื่อเห็นแบบอย่างจากท่านนบี มุมมองก็จะเปลี่ยนไป 

โดยมีรายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮฺ ว่า ท่านนบี ﷺ

 

كانَ يَكونُ في مِهْنَةِ أهْلِهِ

“เคยช่วยงานในบ้านของครอบครัว”

(บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ ในอัล-อะดับ อัล-มุฟรัด)

 

     สิ่งนี้ทำให้จิตใจของเขาสงบ และยอมรับพฤติกรรมดังกล่าว พร้อมทั้งเพิ่มความอ่อนโยนและความใกล้ชิดกับครอบครัว และเมื่อภรรยาเห็นว่าความอ่อนโยน และการเชื่อฟังสามีเป็นส่วนหนึ่งของซุนนะฮฺ บ้านก็จะมีความมั่นคง ความเมตตา และความรักเพิ่มขึ้น ทำให้สายสัมพันธ์ในครอบครัวแน่นแฟ้นยิ่งขึ้น

 

 

2- การปกป้องทางความคิดและการควบคุมพฤติกรรม

 

     โดยเฉพาะในยุคแห่งความวุ่นวาย ซุนนะฮฺไม่ได้เป็นเพียงแหล่งของอิบาดะฮฺเท่านั้น แต่ยังเป็นเกราะป้องกันที่ช่วยคุ้มครองบุคคลและครอบครัวจากการหลงผิด ให้มาตรฐานที่ชัดเจนในการควบคุมอารมณ์ ทั้งในยามทุกข์และยามสุข

 

     และชี้นำไปสู่พฤติกรรมที่ถูกต้องในทุกสถานการณ์ โดยเฉพาะในช่วงเวลาโกรธ ความขัดแย้ง หรือเมื่อเผชิญกับความอยุติธรรม ไม่ปล่อยให้มนุษย์ทำตามอารมณ์จนหลงทางและได้รับความทุกข์

 

     ซุนนะฮฺยังสร้างภูมิคุ้มกันทางความคิดและจิตใจให้แก่ผู้ปฏิบัติตาม ทำให้มีความตระหนักรู้ ไม่หลงตามกระแสเพียงเพราะคนจำนวนมากทำ แต่จะยึดมั่นในความจริงแม้ผู้ตามจะมีน้อย ซึ่งช่วยปกป้องบุคคลและครอบครัวจากการเลียนแบบกระแสหรือ “เทรนด์” ต่าง ๆ โดยเฉพาะสิ่งที่เป็นอันตรายที่แพร่หลายในสื่อและโซเชียลมีเดีย

 

 

3- ความง่ายและความยืดหยุ่น

 

     หนึ่งในคุณลักษณะเด่นของซุนนะฮฺคือความง่ายและความยืดหยุ่น เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพของมนุษย์ที่แตกต่างกัน

ดังที่มีรายงานว่า

 

ما خُيِّرَ رَسولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ بيْنَ أمْرَيْنِ قَطُّ إلَّا أخَذَ أيْسَرَهُمَا، ما لَمْ يَكُنْ إثْمًا

“ท่านนบี ﷺ ไม่เคยถูกให้เลือกสองสิ่งเว้นแต่ท่านจะเลือกสิ่งที่ง่ายกว่า ตราบใดที่ไม่เป็นบาป”

(บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ และมุสลิม)

 

     สิ่งนี้ปลูกฝังความอ่อนโยนในผู้ที่ปฏิบัติตามซุนนะฮฺ ทำให้แม่ไม่เข้มงวดเกินไปกับลูก และสามีไม่เข้มงวดเกินไปกับภรรยา เพราะมนุษย์ต้องการทั้งความอ่อนโยนและความมีระเบียบ

 

     ตัวอย่างเช่น เด็กบางคนมีพลังงานมากและควบคุมได้ยาก แม่สามารถเปลี่ยนพลังนี้ให้เป็นพฤติกรรมที่ดีได้ โดยสอนให้เขาเรียนรู้ซุนนะฮฺของการอะซาน เช่น ให้เขากล่าวตามอะซาน แล้วนั่งขอดุอาอ์ ทำให้เขาได้ฝึกควบคุมตัวเองในช่วงเวลาสั้น ๆ 

     จากนั้นเมื่อเขาเติบโตและเรียนรู้การละหมาด ความมีระเบียบนี้จะค่อย ๆ พัฒนาทำให้เด็กซึมซับการควบคุมตนเองอย่างเป็นธรรมชาติ ง่ายและน่ารักต่อการปฏิบัติ

 

 

4- การจัดระเบียบชีวิตประจำวันและลดความวุ่นวาย

 

     ซุนนะฮฺนำเสนอระบบชีวิตประจำวันอย่างครบถ้วนในทุกรายละเอียด แม้เรื่องเล็กน้อยเพียงใดก็ตาม มีตำรามากมายที่กล่าวถึง “ชีวิตประจำวันของท่านนบี” ตั้งแต่เวลาตื่นนอนจนถึงเวลานอน ระบบนี้ช่วยแก้ปัญหาความวุ่นวายที่หลายครอบครัวกำลังเผชิญในปัจจุบัน อันเนื่องมาจากการขาดกิจวัตรที่ดีต่อสุขภาพ 

 

      อีกทั้งการปฏิบัติตามซุนนะฮฺยังนำมาซึ่งความจำเริญ(บะรอกะฮฺ) ในเวลา ความสมดุลของจังหวะชีวิต และความสบายใจแก่สมาชิกทุกคนในครอบครัว

 

 

5- การสร้างอัตลักษณ์ที่มั่นคงและปลูกฝังความภาคภูมิใจให้ลูกหลาน 

 

     เด็กที่เติบโตบนพื้นฐานของซุนนะฮฺในชีวิตประจำวัน เช่น การรำลึกถึงอัลลอฮฺ (อัซการ), มารยาทในการกิน, ความซื่อสัตย์ และการละหมาด จะเติบโตมาพร้อมอัตลักษณ์แห่งอีมานที่ชัดเจนและมั่นคง

 

     พวกเขาจะมองว่าวะฮฺยู คือ เอกลักษณ์เฉพาะตัว ที่ทำให้พวกเขามีเกียรติ จึงไม่รู้สึกอ่อนแอ หรือด้อยค่าต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกที่ผันผวน

 

 

 

มีคำแนะนำสำหรับพ่อแม่ในเรื่องนี้หรือไม่ ?

 

     สิ่งที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ ชี้ให้เห็นว่าบุคคลควรเริ่มต้นจากการปรับปรุงและอบรมตนเองก่อนที่จะเริ่มอบรมลูก เพราะเด็กจะเลียนแบบพ่อแม่ การให้คำแนะนำโดยที่พ่อแม่ไม่ปฏิบัติเอง หรือเด็กไม่เห็นแบบอย่างจากพ่อแม่ ย่อมไม่เกิดประโยชน์

 

     ดังนั้น ให้แต่ละคนพยายามช่วยเหลือตนเองและลูกหลานให้พ้นจากความหลงผิด และยึดมั่นในซุนนะฮฺตามที่ท่านนบี ﷺ ได้สั่งใช้บรรดาศอฮาบะฮฺว่า

 

فعليكم بسُنتي

“พวกท่านจงยึดมั่นในซุนนะฮฺของฉัน”

(บันทึกโดยอบูดาวูด)

 

     เพราะแท้จริงแล้วซุนนะฮฺจะปกป้องบ่าวจากความหลงผิด โดยเฉพาะในยุคที่ฟิตนะฮฺ (บททดสอบ) โหมกระหน่ำทั้งต่อบุคคลและครอบครัว