ซะกาตทรัพย์สินและซะกาตสินค้า

 

เรียบเรียงโดย อิสมาอีล กอเซ็ม 

 

มวลการสรรเสริญเป็นเอกสิทธิ์ของอัลลอฮฺผู้อภิบาลแห่งสากลโลก 

     มุสลิมจำนวนไม่น้อยมีความเข้าใจว่า ซะกาตที่ต้องจ่าย มีเพียงเงินสดหรือเงินเก็บที่ครบรอบหนึ่งปีเท่านั้น เมื่อเงินถูกนำไปซื้อสินค้า บ้าน ที่ดิน หรือทรัพย์สินอื่น หลายคนจึงเข้าใจว่า “เงินนั้นไม่ต้องจ่ายซะกาตแล้ว เพราะไม่ได้อยู่ในรูปเงินสด”

 

     ความเข้าใจเช่นนี้ ไม่ถูกต้องตามหลักอิสลาม เพราะอิสลามพิจารณาซะกาตที่ มูลค่าของทรัพย์ + เจตนาในการครอบครอง ไม่ใช่เพียงรูปแบบของทรัพย์สิน

 

 

ซะกาตสินค้า (زكاة عروض التجارة) คืออะไร

 

     ซะกาตสินค้า หมายถึง ซะกาตที่ต้องจ่ายจาก ทรัพย์สินทุกชนิดที่ถูกครอบครองด้วยเจตนาเพื่อการค้าและการขายต่อ

     เช่น สินค้าในร้านหรือสต็อก , สินค้าที่ซื้อมาเพื่อเก็งกำไร , บ้านหรือที่ดินที่ซื้อไว้ขายต่อ , รถหรือทรัพย์สินใด ๆ ที่ตั้งใจซื้อมาเพื่อค้าขาย 

     หัวใจของซะกาตสินค้า คือ “เจตนาเพื่อการค้า หากทรัพย์สินนั้นมีเจตนาเพื่อขาย มีมูลค่าถึงนิศอบ ครบรอบ 1 ปีฮิจเราะฮฺ ต้องจ่ายซะกาต

 

 

ความเข้าใจคลาดเคลื่อนที่พบบ่อย

 

     หลายคนคิดว่า“เมื่อเงินถูกแปลงเป็นสินค้าแล้ว ซะกาตก็หมดไป” แต่ในหลักศาสนา เงินที่เปลี่ยนรูปเป็นสินค้าเพื่อขาย ไม่ได้พ้นจากซะกาต เพียงแต่เปลี่ยนสถานะของทรัพย์เท่านั้น หากไม่คำนวณซะกาตสินค้า ย่อมขัดกับเจตนารมณ์ของซะกาต ซึ่งมีเป้าหมายให้ทรัพย์หมุนเวียนและเป็นธรรมในสังคม

 

 

หลักฐานจากอัลกุรอาน

 

อัลลอฮฺตรัสว่า

 

(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنفِقُوا مِن طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ) 

“โอ้บรรดาผู้ศรัทธาเอ๋ย จงบริจาคจากสิ่งดี ๆ ที่พวกเจ้าแสวงหามา”

(อัลบะเกาะเราะฮฺ 2:267)

     คำว่า “ما كسبتم” (สิ่งที่พวกเจ้าแสวงหามา)ครอบคลุมรายได้จาก การค้า การขาย การลงทุน ไม่จำกัดเฉพาะเงินสดเท่านั้น

 

 

หลักฐานจากซุนนะฮฺและนักปราชญ์

 

     ท่านอุมัร อิบนุ ค็อฏฏอบ รอฎิยัลลอฮูอันฮู  กล่าวว่า “จงคำนวณซะกาตจากทรัพย์สินที่ถูกเตรียมไว้เพื่อการค้า”

 

     อิหม่ามอันนะวะวีย์ กล่าวว่า “บรรดานักวิชาการมีมติเป็นเอกฉันท์ว่า สินค้าเพื่อการค้า เมื่อครบรอบหนึ่งปี ต้องจ่ายซะกาตตามมูลค่าของมัน”

 

     นี่แสดงให้เห็นว่า ซะกาตสินค้าเป็นฉันทามติ ของนักวิชาการอิสลาม

 

 

หลักการพื้นฐานของการคำนวณซะกาตทรัพย์สิน

 

     ซะกาตทรัพย์สินพิจารณาจาก 4 เงื่อนไขหลัก เป็นทรัพย์ที่ครอบครองโดยสมบูรณ์ เป็นทรัพย์ที่เพิ่มพูนได้

     มูลค่าถึงนิศอบ ครบรอบ 1 ปีฮิจเราะฮฺ หากเข้าเงื่อนไข จ่ายซะกาต 2.5%

 

     นิศอบ (เกณฑ์ขั้นต่ำของซะกาต) นิศอบของทรัพย์สินทั่วไป เทียบกับ ทองคำ 85 กรัม หากมูลค่าทรัพย์รวม มูลค่าทองคำ 85 กรัม ต้องจ่ายซะกาต ใช้ราคาทอง ณ วันที่คำนวณ

 

     ทรัพย์สินที่ต้องนำมาคำนวณซะกาต ต้องคำนวณเงินสดและเงินฝาก สินค้าเพื่อการค้า ทรัพย์สินที่ซื้อมาเพื่อขายต่อ เงินลงทุน ลูกหนี้ที่คาดว่าจะได้รับคืน

 

     ทรัพย์สินที่ไม่ต้องคำนวณ บ้านอยู่อาศัย รถใช้ส่วนตัว ของใช้ส่วนตัว เครื่องมือทำมาหากิน (ไม่ใช่เพื่อขาย)

 

 

วิธีคำนวณซะกาตทรัพย์สิน (ทีละขั้น)

ขั้นที่ 1: รวมมูลค่าทรัพย์ทั้งหมด ใช้มูลค่าตลาดปัจจุบัน ไม่ใช่ราคาทุน

ขั้นที่ 2: หักหนี้ระยะสั้น หักเฉพาะหนี้ที่ ต้องชำระภายในปีนั้น

ขั้นที่ 3: ตรวจสอบนิศอบ หากยอดสุทธิถึงนิศอบ ต้องจ่ายซะกาต

ขั้นที่ 4: คำนวณ 2.5% 

 

     กรณีเปลี่ยนเจตนาทรัพย์สิน ซื้อมาใช้  ภายหลังตั้งใจขาย เริ่มนับปีใหม่ตั้งแต่วันที่ตั้งเจตนา ถ้าซื้อมาเพื่อขาย → ภายหลังใช้ส่วนตัว ไม่ต้องจ่ายซะกาตตั้งแต่วันเปลี่ยนเจตนา เจตนาเป็นหัวใจของซะกาตสินค้า

 

     ซะกาตในอิสลามไม่ได้จำกัดเฉพาะเงินสดที่เก็บครบปี แต่ครอบคลุมถึง เงินที่ถูกแปลงเป็นทรัพย์สิน สินค้าเพื่อการค้า ทรัพย์ที่มีมูลค่าและเจตนาเพื่อขาย

 

     การคำนวณซะกาตอย่างถูกต้อง ไม่เพียงทำให้การปฏิบัติศาสนกิจสมบูรณ์ แต่ยังเป็นการรักษาสิทธิของผู้ยากไร้ และทำให้ทรัพย์สินบริสุทธิ์ตามคำสั่งของอัลลอฮฺ

 

(خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا)

 

“จงรับซะกาตจากทรัพย์สินของพวกเขา เพื่อชำระพวกเขาให้บริสุทธิ์”

(อัตเตาบะฮฺ 9:103)