มารยาทการโต้แย้งในอิสลาม
  จำนวนคนเข้าชม  407


มารยาทการโต้แย้งในอิสลาม

เรียบเรียง อับดุลวาเฮด สุคนธา

 

การโต้แย้งที่น่าชมเชย

 

          การโต้แย้งที่น่าชมเชย คือ การโต้แย้ง การตักเตือนในสิ่งที่เป็นเท็จเพื่อความถูกต้อง ปกป้องจากการใส่ร้าย หรือ บิดเบือนข้อมูลทางวิชาการ

 

อัลลออฺ ทรงกล่าวว่า 

﴿ ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

 

     “จงเรียกร้องสู่แนวทางแห่งพระเจ้าของสูเจ้าโดยสุขุม และการตักเตือนที่ดี และจงโต้แย้งพวกเขาด้วยสิ่งที่ดีกว่า แท้จริงพระเจ้าของพระองค์และพระองค์ทรงรู้ดียิ่งถึงบรรดาผู้ที่อยู่ในทางที่ถูกต้อง

( ซูเราะ อัลนะหลุ 125 )

 

     ท่าน อิม่าม อิบนุ กะซีร กล่าวว่า ใครก็ตามต้องการ โต้แย้ง ชี้แจง จงเป็นคนที่ใบหน้ายิ้มแย้ม พูดจาอ่อนหวานนิ่มนวล ใช้สำนวนที่สวยงาม

 

     อิม่าม อัซสะดีย์ กล่าวว่า การโต้แย้งนั้นอย่าได้ใช้สำนวนที่ ด่าท่อ ตำหนิใส่ร้าย เพราะพฤติกรรมเหล่านี้ ออกนอกเป้าหมายและจะไม่ได้รับประโยชน์ใดๆ แต่ทว่าเป้าหมายของการโต้แย้ง การชี้ทางนำไปสู่ความถูกต้องแก่มนุษย์ ไม่ใช่การชนะฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด

 

การโต้แย้งที่น่าตำหนิและที่น่ารังเกียจ

 

         คือการโต้แย้งสิ่งที่ถูกต้องด้วยกับความเท็จ เพื่อต้องการให้ความเท็จมีชัยชนะเหนือความจริง หรือการโต้แย้งเพื่อตัวเอง เพื่อชื่อเสียงให้ผู้คนได้ชมเชยว่าเป็นผู้ที่มีความเชี่ยวชาญในด้านการโต้แย้งหักล้าง ไม่ได้มีเป้าหมายในการช่วยเหลือศาสนา หรือต้องการให้ความจริงปรากฏ

อัลลอฮฺ ทรงกล่าวว่า

الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَانٍ أَتَاهُمْ ۖ كَبُرَ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ وَعِندَ الَّذِينَ آمَنُوا ۚ كَذَٰلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍ

 

     “บรรดาผู้โต้เถียงในสัญญาณต่าง ของอัลลอฮฺโดยไม่มีหลักฐานใด มายังพวกเขา เป็นที่น่าเกลียดชังยิ่ง ที่อัลลอฮฺ

     และ บรรดาผู้ศรัทธา เช่นนั้นแหละ อัลลอฮฺทรงประทับบนทุก หัวใจ ของผู้จองหองหยิ่งยะโส

(ซูเราะ อัลฆอฟิร 35)

อัลลอฮฺ ทรงกล่าวอีกว่า 

وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ

 

"และโต้เถียงด้วยความเท็จ เพื่อที่จะลบล้างความจริงให้สูญสิ้นไป

(ซูเราะ อัลฆอฟิร 5)

อัลลอฮฺ ทรงกล่าวว่า 

فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ

 

แล้วก็ต้องไม่มีการสมสู่ และไม่มีการละเมิด และไม่มีการวิวาทใด ใน(เวลา)การทำฮัจญ์

( ซูเราะห์ อัลบะกอเราะ 197)

อัลลอฮ์ ทรงกล่าวว่า

وَمِنَ النَّاسِ مَن يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَىٰ مَا فِي قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ

 

     “และในหมู่มนุษย์นั้น มีผู้ที่คำพูดของเขา ทำให้เจ้าพึงพอใจในชีวิตความเป็นอยู่แห่งโลกนี้

     และจะอ้างอัลลอฮ์เป็นพยานซึ่งสิ่งที่อยู่ในหัวใจของเขา และขณะเดียวกันก็เป็นผู้โต้เถียงที่ฉกาจฉกรรจ์ยิ่ง

( ซูเราะห์ อัลบะกอเราะ 204)

ท่านมุกอติล กล่าวว่า การโต้เถียงในสิ่งที่เป็นเท็จ

ท่านอิบนุ อับบาสกล่าวว่า การโต้เถียง เป็นการพูดจนทำให้คนอื่นรู้สึกไม่พอใจ

 

รายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮ์ ท่านนบี  กล่าวว่า

«أَبْغَضُ الرِّجَالِ إِلَى اللَّهِ الْأَلَدُّ الْخَصِمُ»

 

บุคคลจากบรรดาผู้ชายที่ถูกกริ้วโกรธยิ่ง อัลลอฮฺ คนที่ชอบโต้เถียงกันย่างรุนแรง

( บันทึก มุสลิม)

 

คำพูดชาวสลัฟกับการตำหนิคนชอบโตเถียง

 

จากท่าน ซียาด บิน ฮุดัยริย์ กล่าวว่า 

ท่านอุมัรกล่าวแก่ ฉันว่า ท่านรู้หรือไม่ว่า สิ่งใดจะทำลายศาสนาอิสลาม 

ฉันตอบว่า ไม่ทราบ ครับ

ท่านอุมัรตอบว่า สิ่งจะทำลายอิสลามคือ

การบิดเบือนของผู้รู้

การโต้เถียงแบบ คนมุนาฟิก

การตัดสินแบบคนหลง

 

     ท่านอิบนุ อุมัร กล่าวว่า คนหนึ่งจะยังไม่มีอิม่านที่แท้จริง จนกว่าเขานั้นจะละทิ้งการโต้เถียงที่น่าตำหนิ ไร้สาระ

 

     ท่านอิมามมาลิกได้กล่าวว่า "ห้ามรับเอาความรู้จากบุคคลสี่ประเภทต่อไปนี้

   1. คนโง่เขลาที่แสดงออกถึงความโง่ออกมาอย่างชัดเจน

   2. คนที่ใช้อารมณ์ และเรียกร้องผู้อื่นไปสู่การใช้อารมณ์ของเขาเอง

   3. คนที่เป็นที่รู้จักกันดีว่ากล่าวเท็จต่อคำพูดของผู้คนทั้งหลาย แม้ว่าเขาจะไม่ได้กล่าวเท็จต่อหะดีษของท่านรอสูล ศอลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ก็ตาม

   4. คนที่มีคุณงามความดี แต่ไม่มีความรู้ในสิ่งที่เขาพูด"

 

ท่าน อะลี ร่อดิยัลลอุฮันฮุ เครื่องหมายของ "คนโง่" มี 6 ประการ

(1) โกรธโดยไม่มีเหตุผล

(2) ชอบพูดในสิ่งที่ไม่มีประโยชน์

(3) ไม่รู้จักกาลเทศะและไม่มีมารยาท

(4) ไว้ใจคนไม่เลือกหน้า

(5) ชอบเปิดเผยความลับของผู้อื่น

(6) ไม่รู้จักแยกแยะระหว่างมิตรและศัตรู

 

ท่านมูฮัมหมัด บิน ฮุเซน กล่าวว่า ลักษณะของ"คนโง่"

ชอบโต้เถียง

ชอบตำหนิ ใส่ร้าย

ชอบเอาชนะ

 

     ท่าน เชค ซอแหละ อัลเฟาซาน กล่าวว่า จำเป็นสำหรับคนที่โง่เขลา นิ่งเงียบ อย่าได้พูดเว้นแต่สิ่งที่เขารู้เท่านั้น หากคนโง่เงียบ คงจะไม่มีใครทะเลาะกัน

 

มารยาทของการโต้แย้ง

 

     ♦ จะต้องมีเจตนาบริสุทธิ์ใจ เพื่อปกป้องสัจธรรม และเรียกร้องไปสู่อัลลอฮฺ ละทิ้งการโอ้อวดทั้งคำพูดและการกระทำ หรือเพื่อยกเกียรติ ตำแหน่งของตัวเอง

     ♦ ความรู้จะต้องอยู่บนรากฐานที่ถูกต้องตามอัลกรุอ่านและซุนนะฮฺ จะต้องใช้หลักฐานมาก่อนใช้สติ หรือ อารมณ์ ความคาดเดา นึกคิดเอง

     ♦ จะต้องพยามค้นหาความถูกต้อง ออกห่างการเห็นแก่พวกพ้อง จะต้องปฏิบัติตามความถูกต้องเมื่อหลักฐานปรากฏชัด

     ♦ จะต้องรักษามารยาทในการโต้แย้งอย่างสันติและเป็นธรรมระหว่างทั้งสองฝ่าย อย่านำไปสู่การทะเลาะเบาะแว้ง อย่าพยามสร้างความสับสนโดยการอ้างหลักฐานที่เป็นเท็จ หรือเรื่องราวอุปโลกน์ขึ้นมาโดยที่ไม่มีแหล่งอ้างอิงที่ถูกต้องในหลักศาสนา เรื่อง ตัวบทหะดีษ์ อ่อนหรือ ถูกตัดต่อ เรื่องเล่าเป็นเท็จ

     ♦ จะต้องน้อมรับผลในการโต้แย้ง เมื่อความจริงปรากฏตามตัวบทที่ถูกอ้างอิงในเรื่องนั้นๆ

 

ผลเสียของการโต้เถียง (น่าตำหนิ)

 

การโต้เถียงที่ไร้สาระนำไปสู่การตำหนิระหว่างพวกพ้อง

การโต้เถียงนำไปสู่การปกป้องความเท็จ และ ตัดสินผู้อื่นโดยปราศจากหลักฐาน

สร้างศัตรูระหว่างกัน

สร้างความแตกแยกในสังคม

กลายเป็นคนจอมโกหก

กลายเป็นคนกลับลิ้น ไปมา(กลับกลอก)

กลายเป็นคนชอบปกป้องความเท็จ และปฏิเสธความจริง